Dumb air ni kinachoendelea chumba kinapojaa CO2 unayopumua nje na hakuna anayeiacha itoke. Huioni. Ubongo wako unaiona.
Wewe na watu wengine mnaposhare chumba kilichofungwa, mnakijaza polepole na CO2 mnayotoa kwa kupumua. Inapopanda, ubongo wako unapungua kasi. Hii ni moja ya matokeo yanayothibitishwa zaidi katika utafiti wa mazingira ya ndani.
Utafiti mkuu ni wa Harvard T.H. Chan School of Public Health. Watafiti waliweka knowledge workers kwenye ofisi iliyodhibitiwa na kubadilisha hewa kimya kimya bila kuwaambia, kisha wakaendesha test za akili. CO2 ilipopanda, alama zilishuka sana. Kwa baadhi ya vipimo, utendaji kwenye viwango vya CO2 vya ofisi za kawaida ulikuwa karibu nusu ya vile ilivyokuwa kwenye hewa safi.
Utafiti mwingine ulioongozwa na Harvard ulifuatilia wafanyakazi wa ofisi katika nchi sita kwenye majengo halisi na kupata mwelekeo ule ule: CO2 zaidi ilimaanisha muda mrefu wa kujibu na usahihi mdogo kwenye kazi za akili. Si jambo la lab tu. Ofisi halisi, watu halisi, kazi halisi.
Hapa ndipo inaumiza. Dumb air haikufanyi tu kupiga miayo. Inapunguza hasa uwezo wa kufikiri kwa kiwango cha juu. Ndiko kunakokufanya ufanye kazi vizuri:
Kwa hivyo chumba unachofanyia meeting yako muhimu zaidi mara nyingi ndicho chumba kinachofanya kazi dhidi ya sababu uliyokuja.
Kila mtu anajua uchovu wa mchana. Tunalaumu sandwich, kahawa, meeting zilizofuatana. Lakini angalia kinachoendelea kweli: kawaida ni wakati wa siku ambapo chumba kimekuwa na watu kwa masaa, milango imefungwa, watu wamejaa, na CO2 imekuwa ikipanda wakati wote.
Hewa safi ya nje ni karibu 400 ppm. Meeting room ya mchana iliyojaa kawaida inakaa 1,500 hadi 2,500. Hiyo ni mzigo halisi, unaopimika, kwa uangalifu wako. Unakuja wakati hasa unapojaribu kusukuma. Si wewe ulio dhaifu saa tisa. Unapumua dumb air.
Ishara ni rahisi: toka nje au fungua dirisha, na ndani ya dakika chache unajisikia mkali zaidi. Hiyo si placebo. Hiyo ni CO2 ikishuka kurudi kwenye hewa safi.
Uangalifu si tatizo la mchana tu. Bedroom iliyofungwa na mtu mmoja au wawili wakipumua usiku kucha inaweza kupanda zaidi ya 1,500 ppm kufikia asubuhi. Utafiti kuhusu uingizaji hewa wa bedroom unauhusisha CO2 ya juu usiku na ubora mbaya wa usingizi na utendaji mdogo siku inayofuata. Unaamka tayari umeshuka pointi kadhaa, kabla ofisi haijapata nafasi yake.
Ndiyo maana DUMB AIR inahusu nyumbani na kazini. Hewa unayolala ndani ndio inaweka ukomo wa siku unayokaribia kuishi.
Fikiria mara ya mwisho ulivyojifunika blanketi kichwani na ikalazimika utoe kichwa upumue. Ile hali ya kubana, ukungu, nitoe hapa? Hiyo ni CO2. Ni kubwa na haraka chini ya blanketi, kwa hivyo unaigundua. Kwenye meeting room inakuja polepole na kimya zaidi, kwa hivyo hakuna mtu anasema kwa sauti. Gesi ile ile. Athari ile ile. Dumb air ni blanketi kwenye slow motion.
Chini ya 1000 ni sawa. Zaidi ya 1000, hewa inaanza kuwa mbaya. Zaidi ya 2000, usisaini kitu chochote muhimu.
Kilicho imara: CO2 ya juu imeunganishwa mara kwa mara na utendaji wa akili uliopungua, kujibu polepole, usingizi, na ubora mbaya wa kulala. Mwelekeo umejiimarisha katika tafiti nyingi huru.
Kinachojadiliwa bado: ukubwa halisi wa athari unatofautiana kati ya tafiti, na ni kiasi gani ni CO2 peke yake dhidi ya vitu vingine vinavyojilimbikiza kwenye chumba kisicho na hewa. Baadhi zinapata kushuka kubwa, nyingine kidogo. Hakuna mtaalam wa kuaminika anayedai chumba kilichojaa kinakuharibia ubongo. Haifanyi hivyo.
Muhtasari ni rahisi na wenye nguvu: unafikiri vizuri zaidi kwenye hewa safi, na tofauti inapimika. Huhitaji kushinda mjadala wa kisayansi. Unahitaji tu kufungua dirisha, au kuthibitisha chumba kinahitaji moja.